Zo’n tien jaar geleden was ik projectleider en startte de Quiet 500 Community. Nadat ik via de website duizenden exemplaren van de door Anton Dautzenberg bedachte ‘Armoedeglossy‘ had verkocht, maakte ik de eerste opzet van wat uiteindelijk zou uitgroeien tot de huidige organisatie.
Ik werkte met collega Martijn vanuit het net opgeleverde Faxx 2.0, dat had een fijne publieke werkruimte.

Dit gebouw (voorheen ‘Faxx’), dat ‘na het einde van de Tilburgse Kunststichting‘ eigendom van de gemeente Tilburg werd, is daarna met een flinke Europese subsidie door een paar slimme ondernemers – ongetwijfeld met de juiste politieke connecties – van de grond af aan opnieuw opgebouwd tot Faxx 2.0. Het werd destijds ‘verkocht’ als hét voorbeeld van groene innovatie. Maar als je de reële milieu-impact en de (de)constructiekosten van de sloop- en verwerkingsfase eerlijk meerekent, blijkt het ‘recyclen’ van een gebouw (slopen en heropbouwen) ecologisch en economisch vaak veel minder rendabel dan het simpelweg transformeren van het bestaande casco.
(Meer informatie daarover is te vinden bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), maar dat terzijde.

Bij de nieuwbouw aan de Tivolistraat was het vanaf de ontwerpfase een harde eis dat de centrale lobby op de begane grond een openbaar en laagdrempelig karakter zou krijgen.

Zoals gezegd maakte ik daar destijds graag gebruik van. Gisteren was ik voor privé zaken nog eens in Tilburg, en omdat ik nog even wat wilde werken dacht ik: laat ik mijn oude werkplek nog eens opzoeken. Tot mijn verbazing bleek de ruimte echter niet meer vrij toegankelijk. Een willekeurig bedrijf in het pand waar ik aanbelde, bevestigde dat die openbare functie inderdaad verleden tijd is. Ook twee medewerkers die buiten stonden te roken, bevestigden dit verhaal.

De zogenaamde ‘duurzaamheidscoach’ die op de gevel prijkt is inmiddels onvindbaar.

Een typisch voorbeeld van hoe het vastgoed/ financieel-complex te werk gaat

Update

Cecile Franssen ontkend de eis dat de lobby een openbaar karakter moet hebben.

Woo verzoek om inzage ‘Programma van Eisen / de gronduitgifteovereenkomst voor de FAXX-locatie aan de Tivolistraat’ bij de gemeente Tilburg ingediend.

Het bestemmingsplan ‘Veemarktkwartier 2010’ en de bijbehorende 2e herziening bepalen dat de begane grond van het FAXX-gebouw een publieksgericht, cultuur- en creativiteitsbevorderend karakter moet hebben, wat handhaving van het openbare karakter mogelijk maakt [1.2, 2.1]. Het beeldkwaliteitsplan vereist bovendien maximale transparantie van de gevel, en in de erfpacht-/koopovereenkomst met de ontwikkelaar is een openbare ‘stamtafel/marktplaats’-functie op de begane grond vastgelegd [3.1, 4.1]. Voor handhaving kan een formeel handhavingsverzoek bij de gemeente Tilburg worden ingediend, wijst de analyse uit [1.1].

Berend de Vries was in deze periode de verantwoordelijke wethouder in Tilburg. Ik vroeg hem te reageren op deze blog.

Als de Europese-subsidie-buit binnen is , worden daarna de regeltjes door diezelfde bestuurders gewoon aangepast en wordt de publieke voorziening zomaar geschrapt.

De concrete gevolgen op het dagelijks leven van burgers (als huurder, huizenkoper en belastingbetaler):

• Stijgende woonlasten: Kapitaalstromen en de ‘muur van geld’ drijven grond- en woningprijzen op, vaak sneller dan de inkomensgroei. Dit leidt tot steeds hogere hypotheeklasten voor huishoudens.
• Hogere huren: De overname van maatschappelijk vastgoed of sociale woningbouw door gefinancialiseerde investeringsfondsen (zoals bij het Berlijnse GSW) leidt tot huurverhogingen om financieel rendement te maximaliseren.
• Risico’s van zeepbellen: Financiële speculatie leidt tot vastgoedcrises, marktschommelingen en leegstand.
• Inzet van belastinggeld: Wanneer grote financiële spelers of vastgoedbedrijven in de problemen komen door subprime-hypotheken of risicovolle producten (zoals derivaten bij Vestia of GMAC in de VS), moet de overheid (en dus de belastingbetaler) bijspringen om ze te redden.

Kortom: vastgoed wordt primair een financieel beleggingsobject in plaats van een betaalbare primaire levensbehoefte.