Over de Waal bij Zaltbommel ligt de Dr. W. Hupkesbrug (de spoorbrug uit 1869). Daarnaast ligt de Martinus Nijhoffbrug (aan de A2, deze stamt uit 1996). Ertussenin is nog de middelste rivierpijler van de ontmantelde, oude Bommelse Brug uit 1933 te zien. Deze moest plaatsmaken; de smalle brug met slechts twee rijstroken kon de toenemende stroom autoverkeer niet meer verwerken.

Na de Tweede Wereldoorlog werden de bruggen in Nederland ontworpen voor een levensduur van ongeveer 80 jaar. De Bommelse spoorbrug is een stuk duurzamer gebouwd; deze is na 156 jaar nog steeds in gebruik. De robuustere bruggen van vóór 1900 hebben nóg een voordeel ten opzichte van hun moderne opvolgers: ze zijn beter te beheren. Waar bij de moderne bruggen de slijtage onzichtbaar aan de binnenkant plaatsvindt, vertonen de oudere bruggen sporen van slijtage aan de buitenkant. Je kunt dus makkelijker vaststellen of een brug (bijna) ‘versleten’ is of onderhoud nodig heeft.

Onlangs werd er alarm geslagen door minister Vincent Karremans omdat veel moderne bruggen in Nederland in een deplorabele staat verkeren.

Wat ging er mis met het onderhoud van de bruggen in Nederland?

Rond het begin van deze eeuw heerste de gedachte dat de overheid zelf geen technische ontwerpers en materiedeskundigen meer nodig had; dat kon de commerciële markt immers prima zelf. Als gevolg van deze nieuwe ‘visie’ werd er fors bezuinigd op het eigen technisch personeel. Duizenden ingenieurs en specialisten verdwenen bij de overheid. De overheid slankte echter niet af: de plekken werden ingenomen door ‘managers’. De overheid stuurde voortaan op spreadsheets in plaats van op diepe, inhoudelijke technische kennis. Rijkswaterstaat liep vast: de organisatie kon de staat van de bruggen zelf niet meer goed inschatten. Ook blijkt het onmogelijk om commerciële marktpartijen effectief aan te sturen als je zelf niet meer snapt hoe een brug technisch in elkaar zit.

De brug als metafoor

Het proces zoals hierboven beschreven geldt natuurlijk niet alleen voor Rijkswaterstaat. In alle geledingen van de samenleving wordt vrijwel alles overgelaten aan de markt, en ontbreekt het de overheid zelf eenvoudigweg aan de benodigde expertise om goed te kúnnen besturen. Alle sectoren lijden daardoor onder regeldruk en een groot wantrouwen van die overheid, terwijl dat wantrouwen feitelijk voortkomt uit onvoldoende kennis van zaken.

Met AI is een mogelijk keerpunt in zicht. Slimme automatisering verandert juist die laag van procesbeheer, rapportages en spreadsheetsturing het snelst. Wat een computer moeiteloos kan stroomlijnen, hoeft een mens niet meer handmatig te managen.

Mensen met échte kennis van zaken moeten we natuurlijk wel behouden of opnieuw werven.

Dit artikel is ook gepost op LinkedIn