Eergisteren plaatste ik in de kiosk een link naar een artikel waarin staat dat chips in de nabije toekomst veel minder energie gaan gebruiken. Dat is goed nieuws, maar dat voordeel wordt weer tenietgedaan doordat we simpelweg veel méér van die chips zullen gebruiken. Economen hebben daar overigens een chique term voor: de Jevons-paradox. Het komt erop neer dat zodra iets zuiniger of efficiënter wordt, we het gewoon vaker gaan gebruiken. Daarmee is het probleem van de energieschaarste dus nog niet opgelost. Gaat de techniek onze problemen nu oplossen of niet?

Bruce Schneier, de beroemde Amerikaanse cryptoloog, formuleerde deze mooie stelling:

“If you think technology will solve your problems, you don’t understand technology and you don’t understand your problems.”

Best een gedurfde uitspraak, want Schneier gaf hiermee toe dat hij er in het verleden zelf naast zat. Bij het schrijven van zijn bekende boek Applied Cryptography (in 1994) dacht hij nog ten onrechte dat wiskunde en cryptografie wel even álle digitale problemen konden oplossen.

Waarom herzag hij die mening? Dit zijn de belangrijkste punten uit zijn latere betoog:

• Beveiliging is een proces: Het is geen kant-en-klaar doosje dat je zomaar even koopt of installeert.
• Begrip van het probleem: Je moet eerst haarfijn weten wat er mis is, voordat je een stuk gereedschap kiest.
• Schijnveiligheid: Blind vertrouwen in techniek maakt systemen juist kwetsbaarder.

Kijk maar eens om je heen en ga het gesprek aan met collega’s. Er is vaak een heilig vertrouwen in techniek en de bedrijfsstrategie is tegenwoordig opvallend vaak: ‘we lossen dat wel op met AI’ Maar als je doorvraagt, kan niemand precies de vinger leggen op het werkelijke probleem. Waar ligt nu de echte uitdaging van het bedrijf, of belangrijker nog: die van de klant?

Het doet een beetje denken aan de beroemde uitspraak over de hamer: “Als je alleen een hamer hebt, lijkt elk probleem opeens op een spijker.” Bedrijven kopen massaal de AI-hamer en gaan dáárna pas op zoek naar de spijker. Er is een vaag idee dat alles zich vanzelf wel oplost als we er maar toekomstige techniek tegenaan gooien. Kort gezegd: techniek is slechts een instrument dat je inzet om een probleem mee op te lossen, en dan moet je natuurlijk wel precies weten wát dat probleem is.

Eigenlijk is dit het aloude Parsifal-thema. In die beroemde legende vindt ridder Parsifal de Heilige Graal niet simpelweg door heel hard te zoeken, maar pas op het moment dat hij de juiste vraag stelt. Misschien moeten we dat in ons werk ook wat vaker doen, voordat we meteen naar de techniek grijpen.